
Wtorek zapustny - wraz z wybiciem przez zegary pó³nocy koñczy³y siê zabawy. W izbach i karczmach stawiano na sto³y cienki ¿ur i ¶ledzie. Wydawano na s±d miêsopust. Zamiast niego stawiano ba³wana w kajdankach. W Warszawie kto móg³ wyje¿d¿a³ do Wilanowa.

Dawniej na wsiach ludzie bardzo lubili obrazy malowane na szkle. Mogli sobie na nie pozwoliæ, nie by³y tak drogie jak te na p³ótnie. I ³atwiej by³o utrzymaæ je w czysto¶ci. Nie wymaga³y renowacji, wystarczy³o przetrzeæ szmatk±, by znowu siê b³yszcza³y.

Korowody zapustne we W³oc³awku odbywaj± siê zawsze w ostatni± niedzielê karnawa³u. Obserwuj±c zwyczaje zapustne przez ponad dwudzie¶cia dwa ostatnie lata, etnograf Krystyna Paw³owska zauwa¿a w nich zasadnicze zmiany.

Konkurs grup kolêdniczych, jaki odbywa siê podczas „Góralskiego Karnawa³u” w Bukowinie Tatrzañskiej, to ¶wietna okazja, by podziwiaæ inwencjê artystów na wykonanie strojów kolêdniczych. A jest na co popatrzeæ! Karnawa³ potrwa do niedzieli.

Obecnie wiêkszo¶æ zwyczajów i wierzeñ bo¿onarodzeniowych na Podlasiu zanik³a, np. stawianie snopka wigilijnego w k±cie, rozk³adanie s³omy na pod³odze, jedzenie grochu. Jedynie starsze osoby pamiêtaj± jak bardzo by³y bogate i ró¿norodne.

Tak zwane "maszkary zapustne", czyli karnawa³owe, i towarzysz±ce im przebieranie siê w ró¿ne kostiumy ma przynie¶æ szczê¶cie i dostatek w nowym roku. Proste maski maszkar mo¿na zrobiæ samemu w domu lub pod okiem etnografa na warsztatach w muzeum.

Wêdrowanie z szopk± jak te¿ odwiedziny Trzech Króli by³o na Kujawach co rocznym zwyczajem w okresie Bo¿ego Narodzenia. Szopkarze i Trzej Królowie byli chêtnie witani w domach, bo takie odwiedziny mia³y domownikom przynie¶æ szczê¶cie.

Na ca³ym Pomorzu dawniej chodzili w adwencie przebierañcy, nazywani „gwizdami”, „gwiazdk±”, „gwiazdorami”. W okolicach Kartuz obchody gwi¿d¿y odbywaj± siê do dzi¶. Kolêdnicy przebieraj± siê za zwierzêta.

Oto obrazy dwóch Wigilii Bo¿ego Narodzenia na Kujawach i w Borach Tucholskich. Jak¿e odmienne, choæ dziej± siê w chacie u zamo¿nych gospodarzy. Jedna wieczerza odbywa siê na pocz±tku XX wieku, druga mniej wiêcej trzydzie¶ci lat pó¼niej.

Dawniej wieczór Sylwestrowy by³ wieczorem magii. Przypominamy wiêc ludowe wró¿by i czary, które maj± zapewniæ szczê¶cie, zdrowie i urodzaj w nadchodz±cym roku. Mi³ej zabawy!