wiano.eu
YouTubeFacebook

2016-01-04 Haft biskupiański

Z cyklu ENCYKLOPEDIA HAFTU. Hafty biskupiańskie. Zdobiły  strój ludności, zwanej też niekiedy Dzierżakami, zamieszkującej ponad 30 wsi położonych w południowej Wielkopolsce, wokół takich miejscowości jak Krobia i Domachowo.

 

Określenie Biskupianie, a regionu Biskupizną jest związane z przynależnością tych obszarów do dóbr biskupów poznańskich.

 

Tereny te należały do Kościoła przez prawie 600 lat, aż do upadku Rzeczypospolitej szlacheckiej, a Krobia do 1927 roku była letnią rezydencją biskupów. 

 

Zamożni Biskupianie stworzyli własną bogatą kulturę, której jednym z charakterystycznych elementów był strój. Noszono go jeszcze   powszechnie w okresie międzywojennym, a i obecnie jest  przywdziewany przy okazji świąt i uroczystości zarówno świeckich jak i kościelnych.

 

Pierwotnie hafty zdobiły jedynie dwa elementy stroju kobiecego: kryzę i czepek, od II wojny światowej zaczęto nimi przyozdabiać także i zapaski.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft na okapie czepka

2. Haft na krezie

3. Haft na krezie 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu
Biskupiańskie czepce i krezy zdobiły niewielkie, zawsze białe, haftowane elementy kwiatowe i roślinne. Brzegi czepców i kryz wykańczano półokrągłymi, wyraźnie zarysowanymi, obdzierganymi  zębami.

 

Natomiast na zapaskach wyszycia były wielokolorowe, miały charakter pasowy, tworzyły je powtarzające się rytmicznie naturalistyczne elementy  kwiatowe.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Rysunek haftu z zapaski

2. Rysunek haftu z zapaski

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób haftowania
Do wyszyć  używano  nici bawełnianych: do  robionych na tiulowych czepkach i krezach  - białych, zaś do haftów na zapaskach - wielokolorowych.

 

Wszystkie  hafty były wykonywane sznureczkiem i atłaskiem prostym, do obdziergiwania krawędzi okapów czepków  i krawędzi krez używano ściegu dzierganego.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

Ściegi

1. sznureczek

2. atłasek prosty

3. ścieg dziergany

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
Tiulowe czepki (kopki) nosiły niewiasty nie zależnie od stanu cywilnego, dziewczęce były pozbawione okapu (falbany doszytej do tylniej części czepka) i nie miały zdobień hafciarskich.

 

Natomiast na kopkach panien i mężatek wyszycia przystrajały przede wszystkim kryzy-okapy. Hafty o podobnym charakterze zdobiły też  krezy – kołnierzyki  nakładane na pozbawione ozdób koszule.  

 

Po 1945 roku brak dobrych gatunkowo tkanin spowodował zdobienie zapasek, (początkowo tylko płóciennych)  barwnym haftem.

 

Wyszywaniem na czepkach i krezach zajmowały się miejscowe specjalistki, które je najpierw wykonywały, a później konserwowały. Natomiast proste hafty na zapaskach kobiety wyszywały same w domu. 

 Elżbieta Piskorz-Branekova

 

Do pobrania

1. Haft z czepka

2. Haft z krezy

3. Haft z zapaski

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

 

 

Jak wykonać haft biskupiański na zapasce

 

 

 

 

Jak zrobić czepiec biskupiański

 

 

 

 

 

Zobacz też:

Encyklopedia haftu

Haft biskupiański

Haft wdzydzki

Haft nasnuwany

Haftowanie makatki

Haft kujawski

Haft kaszubski

Ginące zawody\hafciarstwo

Sztuka ludowa\haft ludowy

Haft łowicki 

 

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl