Maszkary zapustne

Tak zwane "maszkary zapustne", czyli karnawałowe, i towarzyszące im przebieranie się w różne kostiumy było popularne w zachodniej Europie już w średniowieczu.

Stamtąd zwyczaj ten przeniósł się do Polski i na Litwę, gdzie w zapusty przebierano się nie tylko za ludzkie postaci - Żydów, Cyganów lub dziadów, ale także za zwierzęta - niedźwiedzie, konie, kozy i bociany. 

Fot. Archiwum muzeum

Maski zapustne - Oddział Etnografii Muzeum Narodowego w Gdeańsku

Maszkarę można wykonać z tektury, ze sznurków, z różnych elementów ozdobnych.  Ważne, żeby zapusty w ogóle świętować, bo ci, którzy tego nie robią, w ciągu roku mogą nie opędzić się od nieszczęść – powiadają starsi ludzie. 

Fot. Archiwum własne

Muzeum Etnograficzne w Toruniu

1. Pokaz - jak wykonać maskę zapustną. Najpierw trzeba głowę zwierzęcia wystrugać z drewna i umocować ją na kiju. Potem malujemy farbami głowę maszkary.

2. i 3. Przebieraniec trzyma kij z głową maszkary i narzuca na głowę prześcieradło

Zapustowi przebierańce chodzą od domu do domu, płatają figle, śpiewają i domagają się poczęstunku. Drzwi każdego domostwa stoją otworem, bo wraz z nimi przychodzi dostatek i urodzaj.
W zapusty trzeba dużo jeść, nawet 12 razy  i wtedy w ciągu całego roku człowiek czuje się syty i silny.

Fot. Archiwum własne

Wystawa w Muzeum Etnograficznym w Warszawie

1. Dziób bociana przybijamy do prześcieradła, następnie zawiązujemy węzeł - powstaje głowa bociana. Przebieraniec ukrywa się pod prześcieradłem

Proste, trójwymiarowe maski maszkar, jakie spotykało się dawniej w Polsce w czasie zapustów – boćka, kozy, niedźwiedzia i innych straszydeł, można nauczyć się wykonać na warsztatach, które organizują muzea etnograficzne. Chętni nauczą się też piosenek zapustnych.

Fot. Archiwum muzeum

Maski zapustne - Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie 

Maszkary zapustne można też wykonać samemu, według własnej inwencji bądź podglądając muzealne rekwizyty.

Wchodząc do domu Zapust wygłaszał orację, zupełnie niedorzeczną,  z fantazją, by wywołać wesołość.

Ja jestem Zapust mantański książe

Przychodzę z dalekiego kraju,

gdzie psi ogonami szczekają

ludzie gadają łokciami,

a jedzą uszami,

słońce o zachodzie wschodzi,

a o wschodzie zachodzi,

a kurczę kokosze rodzi.

Każdy na opak gada

A deszcz z ziemi do nieba pada.

Zobacz też:

Warsztaty w Toruniu http://wiano.eu/article/1365

Warsztaty w Gdańsku http://wiano.eu/article/1372