Wafer from Kalisz
Produced for over 200 years andrut kaliski was registered on the list of protected products and was placed on page 952 of the catalogue of food products recommended in EU countries. It is now officially recognized as one of 850 regional products with ProtMoney for Tokarnia
The Kielecki Village Museum will receive 2 mln zloty from the Ministry of Culture and National Heritage for the development of the Ethnography Park at Tokarnia.
Domy żuławskie, niedocenione i przez wielu ludzi zapomniane, choć to one są największym skarbem malowniczych Żuław Wiślanych. (...) Zapomnieć o takich domach, to tak jak zapomnieć o duszy tych domów, którą posiadały, która stanowi o tradycji i kulturze tej ziemi. To niedocenione piękno zanika za naszą zgodą. Ratujmy je – napisała je jedna z laureatek konkursu literackiego „Tradycyjny dom żuławski – niedocenione piękno”.
Fot. Jerzy Domino - Dom podcieniowy z Orłowa, Dom we Wróblewie
Tylko gdzieniegdzie zachowały się domy żuławskie, ale są one zaniedbane. Dzięki inicjatywom takim jak „Tradycyjny dom Żuławski – niedocenione piękno”, realizowanym przez samorządy, naukowców i pasjonatów historii, zabytki te mają szanse odżyć po raz kolejny.
W ramach projektu zostały ogłoszone konkursy: malarski, fotograficzny i literacki. Celem było zwrócenie uwagi na tradycyjne dla regionu detale architektoniczne i wyeksponowanie ich piękna – bogactwa zdobniczego architektury na Żuławach.
Fot. Jerzy Domino -
1. Motyw wirującej spirali w dekoracji domu w Pręgowie
2. Szczyt domu w Żuławkach
3. Szczyt domu w Rachowie
Realizatorom projektu zależy też na tym, aby wzornictwo żuławskie wykorzystywać we współcześnie budowanych werandach, domach i zagrodach. Zdobienie domów z misternie wykonanymi detalami to moda, która przyszła na Żuławy ok. XIX w. ze Szwajcarii. Zdobienia szczytów, okien, całych połaci werand były wykonywane z szerokich desek o grubości 2-3 cm. Po naniesieniu rysunku wzoru zdobienie wykonywano cienką piłą tzw laubsegą.
Najczęściej inspiracją do wykonywania zdobienia były motywy roślinne – kwiaty, liście, łodygi róż, ale zdarzały się też wizerunki zwierząt. Kiedyś zdobienia były oznaką bogactwa i zajmowanej pozycji w społeczności lokalnej.
W ramach projektu wydano też publikacje „Domy żuławskie – w poszukiwaniu zagubionej tradycji budownictwa”, propagującej architekturę Żuław.
Czytamy w niej, że najbardziej reprezentacyjnymi budynkami Żuław Wiślanych były domy podcieniowe. Jest to forma architektoniczna, w której do szczytu lub ściany bocznej przylegało wsparte dołem na słupach zamknięte pomieszczenie na piętrze. Domy podcieniowe najczęściej były budowane z drewna, jednakże czasami pojawia się w nich mur pruski.
Fot. Jerzy Domino - Dom w Żuławkach, Dom w Nowym Stawie
Z dużej ilości domów podcieniowych z podcieniem w szczycie zachowały się jedynia dwa. W Kleciu oraz Rozgarcie. Duży dom w Kleciu wzniesiony w połowie XVIII wieku jest ostatnim prezentującym najstarszy typ domu podcieniowego.
Fot. Jerzy Domino - Dom z Rozgartu
