Pobierz MP3
- Starej babie młodego się zachciało
- Piosenka dziecięca Sikoreczka pstra
Konkurs na pamiątkę czytaj - Kujawiak od Bachorzy
Od Kujaw po Bałtyk czytaj - Opowieść O czarnoksiężniku i trzech dziewicach
Konkurs na pamiątkę czytaj
Festiwal Czango czytaj
Partnerzy
Kontakt
2012-10-05 Gręplowanie wełny
Wełnę, którą pozyskiwano ze strzyżenia owiec, trzeba było oczyścić z roślinnych zanieczyszczeń i gręplować tzn. rozczesać za pomocą specjalnego przyrządu zwanego gręplem lub grzebienia, aby móc ją potem uprząść na kołowrotku.
Jak to dawniej to robiono, podejrzeliśmy w skansenie w Maurzycach koło Łowicza.
Fot. Archiwum własne
1. Owcza wełna po strzyżeniu
2. Owcza wełna - oczyszczona, wyczesana, uprzędzona na kołowrotku
Owce strzyżono zazwyczaj dwa razy do roku specjalnymi nożycami, które w niezmienionej formie dotrwały do dzisiaj. Obecnie wykorzystuje się specjalne maszynki.
Wełna prosto z owcy jest sprasowana, zbita. Aby przygotować ją do przędzenia, należało ją rozluźnić. W tym celu kawałeczek zbitej wełny kładziono na drewnianym przyrządzie podobnym do szczotek zwanym gręplem. Są to dwie kwadratowe deseczki z nabitymi gwoździami. Na jedną nakłada się wełnę, drugą się rozczesuje.
Fot. Archiwum własne
Grępla do rozczesywania wełny
Niemniej w przerobie wełny pojęcie czesania przyjęło się tylko do gręplowania wełny na grzebieniach. Jest to metoda starsza. Grzebienie są bardziej wszechstronne, choć mniej wydajne.
Ale dzięki grzebieniom pozbywamy się bardzo krótkich włosów, które w wyrobie wełnianym wysokiej jakości nie są pożądane, bo potem wychodzą na ubraniach (tzw. koty).
Fot. Archiwum własne
Grzebienie do rozczesywania wełny
Na grępli nie pozbywamy się krótkich włosów, wszystkie zostają i trafiają do ubrania. Ale wtedy powstaje wełna gorszej jakości tzw. zgrzebna.
Później w obróbce wełny zaczęto stosować maszyny, złożone z metalowych walców z kolcami, napędzanymi ręcznie za pomocą korby.
Do wstępnej obróbki wełny zalicza się też pranie w letniej wodzie z dodatkiem sody, a następnie płukanie kilkakrotne.
Potem wełnę trzeba uprząść na kołowrotku, aby powstały nici. Do tkania na krosnach stosuje się nić pojedynczą. Włos tej nici ma tendencje do powracania do naturalnego skrętu, ale w tkaniu to nie przeszkadza. Nić jest bowiem na krosnach naprężona.
Fot. Archiwum własne
1. Przędzenie na kołowrotku
2. Nić z owczej wełny
3. Deseczka - najprostsze krosno tkackie
4. Komplet kwadratów - najprostsze krosno tkackie
5. Krajki utkane na prostych krosnach tkackich
Ale w dziewiarstwie (druty, szydełko) takie skręcanie nici jest już nie pożądane. Aby temu zapobiec przędzie się nić o połowę cieńszą, potem drugą, a potem skręca się na kołowrotku te dwie nici razem, ale już w przeciwnym kierunku do pierwszego splotu.
Gręplowanie wełny
Zobacz też:
Tkanie na krosnach http://wiano.eu/article/627
Tkanie na krosnach http://wiano.eu/article/1318
Warsztaty tkackie http://wiano.eu/article/1263
Obróbka lnu http://wiano.eu/article/1260
Artyku�y polecane
- Ścinanie Śmierci
dodano: 2012-02-23 | ( komentarzy: 0 ) - Tłusty czwartek
dodano: 2012-02-15 | ( komentarzy: 0 ) - Kujawskie zapusty
dodano: 2014-03-07 | ( komentarzy: 0 ) - Grupy zapustne
dodano: 2015-02-01 | ( komentarzy: 0 ) - Ceramika bolimowska
dodano: 2015-07-23 | ( komentarzy: 0 )
Najcz�ciej czytane
- Kwiaty z bibuły
dodano: 2013-01-07 | ( komentarzy: 0 ) - Kwiaty z bibuły
dodano: 2011-05-18 | ( komentarzy: 0 ) - Przepis na krochmal
dodano: 2010-01-10 | ( komentarzy: 3 ) - Jak zrobić beczkę
dodano: 2012-09-17 | ( komentarzy: 0 ) - Wieniec dożynkowy
dodano: 2012-07-29 | ( komentarzy: 0 )