wiano.eu
YouTubeFacebook

2016-01-16 Haft snutkowy

Z cyklu ENCYKLOPEDIA HAFTU. Haft snutkowy (snutki). Jeszcze w połowie XIX wieku był znany i popularny na terenie całej Wielkopolski i na Kujawach. W pierwszych latach XX wieku, zastąpił go znacznie łatwiejszy i tańszy w wykonaniu haft płaski wyszywany na tiulu.

 

Drugi okres mody na używanie i wykonywanie snutek, trwający zresztą  do dziś, przypada na lata 20. XX w. Jego odrodzenie zawdzięczamy Helenie Moszczyńskiej właścicielce majątku w Golinie, dzięki niej wiejskie dziewczęta zaczęły się od nowa uczyć tej sztuki hafciarskiej.

 

Stopniowo wyszycie to odrodziło się i upowszechniło także w innych częściach Wielkopolski. Tyle tylko, że obecnie nazywa się ten rodzaj haftu snutkami golińskimi.

 

Geneza powstania haftu snutkowego nie jest do końca jasna, najczęściej wywodzi się go od tzw. koronki renesansowej, zwanej też islandzką, która  pozornie przypomina snutki.

 

Tyle tylko, że koronka powstawała poprzez połączenie nitkami (pajączkami) gotowych, kupowanych elementów (różnorakie listki, kwiatki i inne motywy), natomiast snutki  tworzono  na płótnie, a swą ażurowość uzyskiwały po wycięciu zbędnych partii tkaniny.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft na denku czepka (kopki) i na kryzie

2. Haft na denku czepka (kopki)

3. Haft na kryzie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu
W snutkach używa się  przeważnie motywów kwiatowych i roślinnych, mających własne ludowe nazwy np. margaretki, kwiatuszki, stokrotki, słoneczniki, listko z pęczkiem oraz  geometrycznych  (różnorakie kółka, dziurki), ale także motywów o charakterze abstrakcyjnym np. muchy tłuste, pszczoły, pawie oczka i inne.

 

Hafty snutkowe wykonuje się białą, bawełnianą  nitką na białym, bawełnianym płótnie fabrycznym.

 

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1.Haft na serwetce

2.Haft na serwetkach

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób haftowania
Kolejność działań przy powstawaniu haftu snutkowego jest następująca. Na płótnie szkicuje się wzór haftu, potem ściegiem za igłą obwodzi się kontury  motywów.

 

Ma to dwojakie znaczenie, po pierwsze zaznacza się w ten sposób trwale brzegi elementów tworzących hafciarską kompozycję, a po drugie dzięki tej operacji haft staje się bardziej  wypukły.

 

Kolejna czynność to obrobienie ściegiem dzierganym krawędzi motywów, następną  nasnucie pomiędzy nimi  nitek (pajączków), a ostatnią wycięcie zbędnego materiału.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

Ściegi:

1. za igłą

2. dziergany

 

pole pole

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
Haftami snutkowymi zdobiono czepki (kopki), zapaski, kryzy oraz koszule. Na czepkach wyszycia pokrywały prawie całą powierzchnię ich denka. Jeśli kopka miała wiązania (bandaże), to często także na nich robiono niewielkie wyszycia.

 

Na zapaskach haft rozmieszczano przeważnie wzdłuż ich dolnej krawędzi, rzadziej wzdłuż trzech boków. Natomiast na kryzach wyszycia były rozmieszczane wzdłuż całego ich obwodu, a na koszulach głównie  na wykładanych kołnierzykach i niekiedy na mankietach. 

 

Haft snutkowy, szczególnie od lat 30. XX wieku zdobił też bardzo często różnoraką bieliznę stołową, najczęściej różnej wielkości i kształtu serwetki.

 

Elżbieta Piskorz-Branekova

 

 

Do pobrania

1. Haft z denka czepka (kopki)

2. Haft z zapaski

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

 

Zobacz też:

Haft nasnuwany

Encyklopedia haftu

Haft wdzydzki

Haft łowicki ręczny

Haftowanie makatki

Haft kujawski

Haft łowicki

Haft biskupiański

Haft kaszubski

Ginące zawody\haftciarstwo

Sztuka ludowa\haft ludowy 

 


MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl