wiano.eu
YouTubeFacebook

2021-12-02 Czas na olej

Adwent był tradycyjnie na wsi czasem wstrzemięźliwości pokarmowej, a podstawową okrasą strawy w wiejskiej diecie były oleje. Za najlepszy uważano olej zaraz po wytłoczeniu, dlatego najwięcej pracy olejarze mieli przed okresami postu lub w jego trakcie.

 

Fot. Adam Zakrzewski - Archiwum Muzeum Etnograficzne w Toruniu

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Olej uzyskuje się z roślin oleistych. Należą do nich rzepak, gorczyca biała, rzepik, słonecznik, lnianka siewna, mak, dynia, soja. Za najlepszy uważano jednak len.


Olej dla własnych potrzeb wyrabiano w olejarniach, znajdujących się w gospodarstwach chłopskich. Istniały też lepiej wyposażone olejarnie usługowe. Pracowali w nich olejarze, którzy byli rolnikami, a wytłaczaniem oleju zajmowali się sezonowo.


Olej można też wytłoczyć samemu. Siemie lniane najpierw trzeba naparzyć, potem zmiażdżyć w moździerzach lub zetrzeć na mąkę w stępie (wysokie naczynie drewniane wydrążone w kawałku drewna, rodzaj dużego moździerza).


Potem siemię praży się w rondlach lub na patelniach. Następnie miazgę tę owija się lnianą chustą, wkłada do prasy i ściska mocno aż ze znajdujących się w chuście nasion zacznie wydobywać się olej.


Olej lniany przechowywano w specjalnych glinianych naczyniach w kształcie flaszki lub bańki.


Olej spożywano w stanie surowym, najlepiej świeży z solą, chlebem oraz cebulą. Był także używany jako omasta ziemniaków (całych lub tłuczonych) oraz omasta barszczu.


Na kolację jedzono np. kromki chleba maczane w oleju lnianym przysmażonym z cebulą, czasem dodatkiem do tego była kiszona kapusta wyjęta z beczki, także polana olejem.


Olej z przysmażoną na nim cebulą dodawano do większości potraw. Rano w Wigilię Bożego Narodzenia jedzono chleb z cebulą smażoną na oleju lub chleb z solą i olejem.

 

Na tzw. postnik przygotowywano kapustę z grochem, groch utarty z olejem, poza tym kasze gryczaną, jaglaną na sypko z olejem. Podczas wieczerzy wigilijnej obok obowiązkowego barszczu z grzybami, pierogów z kapustą, grzybami, ziemniakami, kaszy jedzono też groch z kapustą, grubo krajane kluski, ziemniaki – wszystko maszczone olejem.

 

Zobacz też:

Olejarnia w Sierpcu

Olej z rydza

Tłoczenie oleju

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęściej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl

Firma Skrobisz | ul. Osiedlowa 4 | Zielonki-Wieś 05-082 | woj. mazowieckie | tel.: 691711233 | e-mail: sklep@wiano.eu | NIP: 5221319263