wiano.eu
YouTubeFacebook

2016-01-12 Święta na Mazowszu

Zapach udekorowanej choinki, widok świątecznie przybranego stołu z siankiem pod obrusem, uśmiechy, życzenia i upominki… Możemy Święta Bożego Narodzenia przeżyć jeszcze raz, odwiedzając Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu.

 

Jak co roku we wnętrzach dworu oraz 10 chałup z przełomu XIX i XX wieku muzeum zorganizowało wystawę „Boże Narodzenie na Mazowszu”. Ekspozycja przypomina dawne tradycje bożonarodzeniowe.


Dziś już nie układamy pod wigilijnym stołem lemiesza, nie obwiązujemy też łańcuchem nóg stołu. Dawniej przestrzegano tych, jak  i wielu innych rytuałów, co więcej -  przykładano do nich ogromną wagę.

 

Lemiesz czy fragment pługa miał zapewnić urodzaj w przyszłym roku i odstraszać krety, natomiast łańcuch dopomóc, by „chleb domu się trzymał”, słowem – by gospodarzy nie dosięgnął głód.

 

Fot. Archiwum muzeum - D. Krześniak

1.Lemiesz i łańcuch

2.Wieczerza wigilijna na ławie  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pod biały obrus przeznaczony na wigilijną wieczerzę wkładano siano, czasem rozkładano je też dokoła stołu czy ławy, aby upamiętnić przyjście na świat Jezusa w stajence betlejemskiej.


W izbach dostrzec można drzewka choinkowe udekorowane ozdobami ze słomy i bibuły, orzechami, jabłkami, czy też wypiekanymi własnoręcznie piernikami. W domach o niewielkich rozmiarach ze względu na oszczędność miejsca drzewka choinkowe podwieszano pod sufitem.

 

Jednak zanim do Polski dotarły choinki w kątach izb umieszczano snopy niewymłóconego zboża, udekorowane światami – ozdoba z opłatka przybierającymi różnorodne kształty. Tego typu upamiętnianie rolniczego pochodzenia Świąt Bożego Narodzenia  także można ujrzeć w skansenowskich izbach. 

 

Fot. Archiwum muzeum - D. Krześniak

1. Choinka w chacie skansenowskiej

2. Choinka we dworze


 

 

 

 

 

 

 

 

Dawniej, podobnie zresztą jak dziś, kobiety koncentrowały się na przygotowywaniu wigilijnych potraw. We wnętrzach  chałup istotny element stanowią zatem składniki niezbędne do wypieku świątecznych ciast: suszone śliwki, orzechy, czy jabłka.

 

Wystawa „Boże Narodzenie na Mazowszu” stwarza okazję do poznania wieczerzy wigilijnej sprzed lat.

 

Dawniej typowymi mazowieckimi potrawami wigilijnymi były: kapusta z grochem, kluski z makiem, kapusta z grzybami, barszcz grzybowy, zupa z suszonych owoców, ziemniaki z wody, racuchy zwane słodziakami, ryby, pierogi z kapustą i grzybami, czy rwaki – ręcznie wyrabiane kluski.

 

Obecnie wiele z nich zajmuje miejsce również na naszych stołach, ale część odeszła w zapomnienie. Podobnie jak bożonarodzeniowe rytuały.

 

Jednym z nich był zwyczaj polegający na kruszeniu kolorowego opłatka do koszyka z sianem i obdzielanie nim zwierząt w stajni czy stodole na znak pojednania.

 

Fragment opłatka lądował też w studni, gdyż zabieg ten miał zapewnić zdrową wodę. Ława nakryta do wieczerzy wigilijnej, na której piętrzą się tradycyjne potrawy oraz koszyczek z barwnym opłatkiem stanowią istotny fragment muzealnej ekspozycji.


Przygotowania do Świąt jawią się także jako łuskanie fasoli, przędzenie na kołowrotku czy przygotowywanie pochodni do wyjścia na pasterkę.

 

W jednej z izb można ujrzeć grupy kolędnicze, które według tradycji odwiedzały gospodarzy sąsiednich domostw.

 

Warto wymienić chociażby grupę z gwiazdą, chłopców z szopką, Trzech Króli oraz Herodów.

 

Grupy przyjmowano chętnie wierząc, że ich życzenia mają magiczną moc sprawczą. Za śpiewanie kolęd nagradzano członków grup łakociami, potrawami z wigilijnego stołu, a nawet drobnymi pieniędzmi.

Wystawy „Boże Narodzenie na Mazowszu” potrwa do końca lutego 2016 r.

 

Agnieszka Jezierska – Chalicka

 

Zobacz też:

Boże Narodzenie

Gody idą Gody

Śląska Wigilia

Wigilia na Podlasiu

Szopki betlejemskie

Kartki świąteczne

Kolędowanie

Zwyczaje i obrzędy\bożonarodzeniowe

Muzea i skanseny\Sierpc

 


MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęściej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl

Firma Skrobisz | ul. Osiedlowa 4 | Zielonki-Wieś 05-082 | woj. mazowieckie | tel.: 691711233 | e-mail: sklep@wiano.eu | NIP: 5221319263