wiano.eu
YouTubeFacebook

2012-10-21 Pieczywo łowickie

Muzeum w Łowiczu wydało publikację „Smak dzieciństwa. Pieczywo codzienne i obrzędowe w tradycji regionu łowickiego”, zawierające dawne przepisy kulinarne na chleb i ciasteczka, które wciąż jeszcze zachowały się w domowych zapiskach  na terenie ziemi łowickiej.  

 

Fot. Archiwum własne

1. Okładka książki

2. Od ziarna do pieczywa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Książka jest zwieńczeniem szerszego projektu, realizowanego pod tym samym tytułem.


Zamysł przypomnienia smaku i zapachu potraw spożywanych w dzieciństwie zrodził się dwa lata temu. Wtedy to muzeum otrzymało od Felicji Białas (88 lat), mieszkanki Otolic, wolnostojący ceglany piec chlebowy.

 

Fot. Archiwum własne

Piec chlebowy z Otolic

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Obiekt został wybudowany w okresie międzywojennym przez jej ojca. Przez wiele lat jej rodzina wypiekała w nim chleb, ciastka i ciasta na święta i uroczystości rodzinne. Jeszcze w latach 80-tych XX wieku używano go do wypieków.


Jak wspomina pani Felicja za czasów jej dzieciństwa w większości gospodarstw w Otolicach znajdowały się właśnie tego typu piece chlebowe. W latach 70.tych XX wieku we wsi zostały już tylko dwa.


W 2011 r. piec chlebowy pani Felicji stanął w skansenie w Maurzycach – podobnie jak w Otolicach – naprzeciw zagrody z tego samego okresu międzywojennego, po drugiej stronie drogi wiodącej przez wieś.


Już wtedy pracownicy muzeum postanowili, że na bazie tego zabytku, będą prowadzić zajęcia edukacyjne dotyczących regionalnych tradycji związanych z wypiekiem i spożywaniem pieczywa. Wiele z kulinarnych przepisów uległo bowiem zapomnieniu.

 

I choć od 2000 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi krajową Listę Produktów Tradycyjnych, do tej pory nie znalazł się na niej żaden wyrób piekarniczy i cukierniczy z terenu łowickiego, mimo bogatych tradycji.

 

Tymczasem wiele osób pielęgnuje tradycyjne przepisy, czy to w formie zapisków czy przekazów ustnych. Są wśród nich m.in. gospodynie wiejskie, członkinie Kół Gospodyń Wiejskich.

 

Mimo takiego kulinarnego dziedzictwa szczególnie młodsze pokolenie kojarzy tradycję kulinarną wyłącznie z pajdą chleba ze smalcem.

 

Tymczasem w pamięci starszego pokolenia tkwi smak m.in. szczodraków, amoniaczków, bułek postnych, sodzioków, podpłomyków, kołaczy czy ciast drożdżowych.   Pieczono też orzechy – pieczywo weselne obrzędowe, czy perebusy – placki zaduszkowe.


Ciasto chlebowe wyrabiano najczęściej na zakwasie lub na drożdżach. Wykorzystywano też do wyrobu ciasta: serwatkę, zsiadłe mleko, barszcz lub wodę po ugotowanych ziemniakach. Powierzchnię wypiekanego chleba i podpłomyków posypywano nasionami kopru, kminku, maku i czarnuszki.


W latach nieurodzaju konsumowano chleb tzw. głodowy, do którego dodawano gotowane ziemniaki lub sparzano ziarno żytnie. W ten sposób zmniejszano zużycie cennej mąki.

 

Fot. Archiwum własne

Worki z: ziarnem żyta (od lewej), pszenicy i mąki  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Do początku XX wieku w Łowickiem do wypieku pieczywa w zasadzie nie używano mąki pszennej, cukru, jajek, śmietany czy masła. Te produkty przeznaczano głównie na sprzedaż, czy też jak w przypadku cukru, trzeba było je zakupić.

 

Od okresu międzywojennego stają się coraz powszechniejsze, pojawiają się głównie w składzie pieczywa obrzędowego, głównie kołaczy.


Do przygotowania placków świątecznych używano także cynamon, wonne olejki, rodzynki, migdały, mleko, cukier, syrop buraczany zwany melasą, czasami jajka, ser i miód. Placki barwiono tzw. krocyną czyli szafranem. Od okresu międzywojennego posypywano je kruszonką wykonywaną z mąki pszennej i masła.


Pracownicy muzeum mają nadzieję, że projekt „Smak dzieciństwa…” zachęci do poszukiwania i odkrywania dawnych smaków, a wypieki osadzone w tradycji podkreślą odmienność kulturową Łowickiego od innych obszarów Polski czy Europy.

 

Fot. Archiwum własne

Produkty zgłoszone na konkurs

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przepisy kulinarne, które znalazły się w książce, zostały zgłoszone do konkursu na najciekawsze tradycyjne łowickie pieczywo codzienne i obrzędowe.

 

Jeden ze zwycięskich przepisów:

 

Fot. Archiwum własne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bułki postne "Babci Stasi"

 

Składniki:

 1 kg mąki pszennej,

 2 dag drożdży,

 25 dag gotowanych ziemniaków,

 6 dag cukru,

 łyżeczka soli,

 1/2 l wody,

 jajko.

 

Wykonanie:

Do miski wsypujemy przesianą mąkę i dodajemy przeciśnięte przez maszynkę ziemniaki. Rozdrobnione drożdże mieszamy z cukrem i wodą.

 

Zagniatamy ciasto i pozostawiamy do wyrośnięcia, gdy urośnie, przerabiamy na stolnicy.

 

Formujemy bułeczki i smarujemy rozbełtanym jajem.

 

Pieczemy przez ok. 25 min. w temparaturze 180-200 stop. C.

 

Zobacz też:

Podpłomyki i chleb http://wiano.eu/article/1866

Amoniaczki http://wiano.eu/article/1768

Pieczenie chleba http://wiano.eu/article/1764

Wypiek chleba http://wiano.eu/article/1650

Jak powstawał chleb http://wiano.eu/article/1714

Szczodraki http://wiano.eu/article/748

Rola chleba http://wiano.eu/article/1663

 

 

 

 


 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl