wiano.eu
YouTubeFacebook

2014-07-21 Hafty Dolnego Śląska

Hafty Dolnego Śląska. Zdobiły strój, przywdziewany na terenach przeważającej części  Dolnego Śląska. W męskim ubiorze wyszycia niekiedy zdobiły kamizelki. Haft biały zdobił zapaski i chustki, składane po przekątnej i zarzucane na ramiona.

 

Haft biały zachował się do naszych czasów m.in. dlatego, że miejscowi regionaliści, jeszcze w latach 30. XX wieku podejmowali próby rekonstrukcji stroju i organizowali kursy nauki haftu.

 

Stroje najpierw przestali nosić mężczyźni. W  pierwszej połowie XIX wieku, odzież tradycyjną zarzuciły także kobiety. Najdłużej, bo do końca dziewiętnastego stulecia uchowała się ona w Karkonoszach i u ich podnóża, a ściślej w okolicach Szklarskiej Poręby. Z tym to obszarem jest związany też  haft biały.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft biały o układzie pasowym z brzegu chustki

2. Haft na kamizelce męskiej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Haft z naroża zapaski

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu
W haftach białych, wykonywanych białą nitką na płótnie lub batyście o tym samym kolorze, motywy były zakomponowane w trzech zespołach.

 

Pierwszy tworzyły ułożone pasowo szlaki  z falistych linii z kropkami, kwiatkami i listkami lub owalnych albo okrągłych otworów wypełnionych siateczkami o różnych wzorach.

 

Do drugiego przynależały duże i rozbudowane kompozycje na planie zbliżonym do trójkąta. Tworzyły je kwiatowe bukiety osadzone w wazonach o esowato wygiętych uchach.

 

Trzecia grupa to małe bukieciki - najczęściej  jeden lub kilka kwiatków na gałązce. Natomiast w hafcie  wielokolorowym,   kwiatowe  motywy były niewielkie, delikatne w formie, a tworzyły je  podłużne, ukwiecone i ulistnione gałązki.

 


Sposób haftowania
Hafty białe, w części ażurowe (ażur przekuwany i  ażur wycinany)  wykonywano nićmi bawełnianymi, natomiast płaskie, wielokolorowe nitkami jedwabnymi. W obu przypadkach praca nad nimi wymagała  wielkiej wprawy, precyzji i kunsztu.

 

Hafty białe wykonywano ściegami atłaskowymi (płaskimi i wypukłymi), ściegami dzierganymi (dziergany właściwy i łańcuszek), ściegami za igłą (sznureczek). Natomiast  wielokolorowe wyszycia powstawały przy użyciu ściegów  atłaskowych - płaskich i wypukłych.

 

Rys. Elżbieta Piskorz-Branekova

 Ściegi:

1. atłasek

2. sznureczek

3. atłasek prosty

4. dziergany

5. łańcuszek

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
Hafty wyszywano na widocznych częściach ubioru, zgodnie ze stałymi zasadami, umieszczano je w miejscach najbardziej wyeksponowanych.

 

W haftach białych  motywy o układzie pasowym były rozłożone  wzdłuż trzech boków zapaski i dwóch chustki. Duże kompozycje kwiatowe eksponowano na  dwóch narożach zapaski i jednym  rogu chustki, natomiast małe „rozsypane” były rytmicznie na całej powierzchni zapaski w częściach nie ozdobionych uprzednio haftem. 

 

Wielokolorowe wyszycia przyozdabiały wyłącznie przody męskich kamizelek, widoczne z pod żupana. Większe kompozycje wyszywano wzdłuż ich krawędzi, małe rozłożone rytmicznie na ich pozostałej powierzchni.

 

Elżbieta Piskorz-Branekova

 

 

Do pobrania

 

1. Rysunek z haftu z naroża zapaski

2. Rysunek małego motywu zapaski

3. Rysunek z haftu z kamizelki męskiej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

 

 

 

Warto wiedzieć:

 

żupan - długie sięgające prawie do kostek okrycie wierzchnie z rękawami, szyte z granatowego, czarnego, niekiedy tylko brązowego sukna. Z prostymi przodami i  dwuczęściowym wykładanym kołnierzem. Zgodnie z miejscową modą nigdy nie zapinane mimo, że posiadało guziki.

 

 

Zobacz też:

Encyklopedia haftu

Haft kujawski

Haft łowicki

Haft biskupiański

Haft kaszubski

Haft łowicki

Haft sieradzki

Haft kujawski

Haft kurpiowski

Haft kujawski

Haft kujawski


 

 

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl