wiano.eu
YouTubeFacebook

2014-08-01 Hafty hrubieszowskie

Hafty hrubieszowskie. Hafty te zdobią strój, nazywany najczęściej  hrubieszowskim  lub tomaszowskim. Badacze z Ukrainy wywodzą jego nazwę od miasta Sokal i uważają za typowy dla Sokalszczyny (region etnograficzny w okolicach Lwowa).

 

Przed 1939 r. noszono go na  terenach ciągnących się szerokim pasem  pomiędzy Hrubieszowem i Tomaszowem Lubelskim, na południowy wschód sięgającym poza Rawę Ruską i Sokal, obręb jego użytkowania obejmował swym zasięgiem oba brzegi rzeki Bug.

 

Czyli przywdziewano go w polsko - ruskiej strefie kulturowej. Obecnie część tych ziem znajduje się w granicach Ukrainy.

 

Fot. Henryk Szkutnik

1.  Koszula kobieca

2. Koszula męska

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu
Na koszulach męskich wyszywano kolorowe motywy geometryczne zwykle  w tonacji brązowo - ugrowo - pomarańczowej, sporadycznie w kolorze czarnym.  

 

W koszulach kobiecych obowiązywała dwojaka zasada zdobienia.

 

Zgodnie z pierwszą, haft na całej koszuli był krzyżykowy, pierwotnie wyłącznie czarny, z czasem wzbogacany pewnymi elementami barwnymi lub wręcz wielobarwny.

 

Według drugiej wyszycie na kołnierzu wykonywano białym haftem płaskim, a do zdobienia pozostałych części koszuli  używano czarnego lub kolorowego  haftu krzyżykowego.

 

W wyszyciu białym występowały motywy roślinne i kwiatowe zbliżone do naturalistycznych, w krzyżykowym także florystyczne z lekka tylko zgeometryzowane, uzupełnione elementami geometrycznymi. 

 

Rys. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft płaski z kołnierza koszuli kobiecej  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób haftowania
Hafty wykonywano nićmi bawełnianymi. Początkowo wyszywano na lnianych tkaninach samodziałowych, w początkach minionego wieku zastępowanych czasem fabrycznym płótnem bawełnianym.

 

Haftowano zgodnie z układem nitek wątku i osnowy, używając kilku ściegów: krzyżyka właściwego, dzierganego, łańcuszka, płaskiego (atłaska), przed igłą, oraz sznureczka.

 

 

Rys. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. krzyżyk właściwy

2. dziergany

3. łacuszek

4. atłasek

5. przed igłą

6. sznureczek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
W ubiorze tym zdobiono przede wszystkim koszule męskie i damskie. Najbardziej kojarzonymi z tym regionem są hafty krzyżykowe, chociaż płaskie szczególnie białe, mają równie stare pochodzenie.

 

Na koszulach  męskich wyszycia rozmieszczano  najczęściej  na jednym (zwykle prawym) albo obydwu przodach, na kołnierzyku (wykładanym  lub  stójce) oraz na mankietach.

 

Na kobiecych  umieszczano je na kołnierzach (wzdłuż trzech boków lub tylko dwóch węższych), dalej na przyramkach, następnie na rękawach (jako lustrzane odbicie wyszycia  „przyramkowego”, a często także w formie pasów lub kompozycji kwiatowych  poniżej nich – w efekcie czasem na prawie całej powierzchni rękawa), ponadto na przodach tudzież  na mankietach koszuli. 

  Elżbieta Piskorz-Branekova

 

Do pobrania:

 

1. Koszula kobieca - Haft krzyżykowy na rękawie poniżej przyramka

 

2. Koszula kobieca - Haft krzyżykowy z rękawa koszuli kobiecej - jeden rząd haftu na rękawie

 

3. Koszula kobieca - Haft krzyżykowy z przyramka koszuli kobiecej

 

4. Koszula męska - Haft krzyżykowy z mankietu
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

 

 

Warto wiedzieć, że:

 

przyramki - płaty materiału łączące na ramionach przód i plecy koszuli, a od strony zewnętrznej także rękawy. Pełnią nie tylko funkcję konstrukcyjną wzmacniają także koszulę na ramionach. Zwykle widoczne spod innych elementów stroju, często ozdobione haftem. 

 

 

 

Zobacz też:

Encyklopedia haftu

Haft kujawski

Haft łowicki

Haft biskupiański

Haft kaszubski

Haft łowicki

Haft sieradzki

Haft kurpiowski

Haft kaszubski

Haft kujawski

Haft kujawski

 

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl