wiano.eu
YouTubeFacebook

2014-10-30 Hafty krzczonowskie

Hafty krzczonowskie. Strój zwany dziś krzczonowskim, czasem niezbyt właściwie lubelskim,  był noszony we wsiach położonych na południe od Lublina, w centralnej części ziem leżących w widłach Wieprza i jego dopływu Bystrzycy.

 

Przywdziewano go w około 30 wsiach tego obszaru, a centrum mikroregionu stanowiły wsie Krzczonów i Piotrków. Typowe dla tego stroju hafty zdobiły koszule kobiece i męskie. Były to zawsze wyszycia liczone (o odpowiedniej ilość krzyżyków) ściśle związane ze strukturą tkaniny.

 

Od  początku XX wieku pojawia się w nich dodatkowo krzyżyk,  który początkowo tylko je uzupełnia, ale z upływem czasu wręcz eliminuje inne ściegi. W najstarszych haftach dominują dwa kolory biały i czerwony, stopniowo  pojawiają się  w nich nowe barwy najczęściej niebieska, żółta i czarna.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

 

1. Koszula kobieca. Haft liczony na kołnierzu, krzyżykowy na przyramkach

2. Koszula męska zdobiona haftem krzyżykowym

3. Haft liczony na mankiecie koszuli męskiej

4. Haft liczony na mankiecie koszuli kobiecej


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu
Szlaki haftu liczonego układały się na koszulach zawsze w sposób stały i tradycyjny. Były to poziome  pasy ściegów umieszczane równolegle do zdobionej krawędzi. Ściśłe przestrzeganie tej zasady widać na kołnierzykach koszul, gdzie  kompozycja składa się z trzech, połączonych w całość elementów.

 

W początkach XX wieku, gdy modnymi stały się hafty krzyżykowe, zmieniły się także powszechnie stosowane motywy. Obok zdobienia rzędami ściegów, co zaczęło mieć zadanie drugoplanowe, wprowadzono zgeometryzowane elementy roślinne i kwiatowe  haftowane też  w układzie pasowym.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft liczony na kołnierzu koszuli kobiecej

2. Haft liczony na boku koszuli męskiej.

3. Haft liczony na przedzie koszuli męskiej
4. Haft krzyżykowy na przyramku koszuli kobiecej


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób haftowania
Wyszywano nićmi bawełnianymi zawsze  zgodnie z układem nitek wątku  i osnowy. Zasada ta obowiązywała nie zależnie od tego, czy haft tworzyły rzędy ściegów liczonych, czy motywy  krzyżykowe. 

 

Najstarszym ściegiem stosowanym do zdobienia koszul krzczonowskich była czerwona i biała stebnówka pojedyncza, podwójna, niekiedy nawet poczwórna (chodzi o ilość rzędów ułożonych blisko obok siebie).

 

Towarzyszyły jej  inne ściegi też  liczone, najczęściej łańcuszek, dziergany i janina. Hafty krzyżykowe wykonywano krzyżykiem właściwym na planie kwadratu.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

Ściegi:

1. stebnówka

2. łańcuszek

3. dziergany

4. janina

5. krzyżyk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
Hafty wyszywano na widocznych częściach koszul zarówno kobiecych jak i męskich. W damskich umieszczano je  na dużych wykładanych  kołnierzach, przyramkach i mankietach. 

 

W męskich haftowano na kołnierzyku-stójce i także niekiedy na przodach  (wzdłuż rozcięcia) oraz po bokach koszuli, którą noszono wypuszczaną na spodnie. 

 

Haftowaniem zajmowały się mniej zamożne kobiety, które w ten sposób sobie dorabiały. Jednak  przeważająca część niewiast zdobiła swą odzież samodzielnie. Skromną paletę motywów  odtwarzano zawsze z pamięci, komponując wyszycie w trakcie jego wykonywania. 

 

Elżbieta Piskorz-Branekova 

 

 

Do pobrania

1. Rysunek haftu z mankietu koszuli kobiecej

2. Rysunek haftu z boku koszuli męskiej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

 

Zobacz też:

Encyklopedia haftu

Haft łowicki ręczny

Haft kujawski

Haft łowicki maszynowy

Haft biskupiański

Haft kaszubski

Nauka haftu

Haft sieradzki

Haft kujawski

Haft kurpiowski

Haft kaszubski

Haft kujawski

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl