wiano.eu
YouTubeFacebook

2014-12-11 Hafty Kurpie Zielone

Hafty z Kurpii Zielonych. Hafty te zdobią stroje noszone przez ludność, która sama określała się mianem Puszczaków, Puszczan, a przez sąsiadów nazwana została Kurpiami.  Miano to wywodzi się od powszechnie noszonego przez nich obuwia tzw. kurpi.

 

Ludność ta zamieszkiwała obszary leśne, zwane obecnie Puszczą Zieloną (Kurpiowską), leżące w północno-wschodniej części Mazowsza.

 

Najbardziej typowe dla tego regionu hafty zdobiły, prawie wyłącznie stroje kobiece. Pierwotnie były one proste i archaiczne, o czym świadczą stosowane w nich motywy, ściegi, a także kolorystyka. Najczęściej były  jednokolorowe, niekiedy dwubarwne. Wraz z przemianami  i rozwojem stroju modnymi stały się też, niezbyt rozbudowane hafty wielokolorowe.

 

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Koszula kobieca, koniec XIX w., ozdobiona haftem na kołnierzyku, mankietach i przyramkach (Kadzidło)

2. Koszula kobieca, lata 60.XX w. ozdobiona haftem płaskim (Myszyniec)


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Motywy haftu 
W haftach na wszystkich elementach stroju kompozycje miały, prawie zawsze układ ciągły, linearny. Na koszulach starszego typu tworzyły je motywy ułożone z drobnych dziureczek oraz  linii prostych i łamanych.

 

Natomiast na zapaskach, zdobionych haftem płaskim naturalistyczne i wielokolorowe motywy stanowiły uzupełnienie wstawek z koronek.

 

Z kolei na chustkach bukieciki kwiatowe, często różane, przekazywały w pewnym stopniu informacją o stanie cywilnym. Na dziewczęcych były one zwykle różowe, a na używanych przez kobiety starsze liliowe lub fioletowe.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

1. Haft na mankietach koszuli kobiecej, koniec XIX w.

2. Hafty  na chustce

3. Haft na zapasce (fartuchu)

4. Haft na zapasce (fartuchu)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sposób haftowania       
Hafty na koszulach były w dużym stopniu związane ze strukturą tkaniny, na zapaskach i chustkach luźno na nią nakładane. Wszystkie wykonywano nićmi bawełnianymi. Używając takich ściegów jak: atłasek, dziergany, kurpiowski, łańcuszek,  przed igłą,  stebnówka, sznureczek, za igłą.

 

Fot. Archiwum Elżbieta Piskorz-Branekova

Ściegi:

1. atłasek

2. dziergany

3. przed igłą

4. łańcuszek

5. kurpiowski

6. stebnówka

7. sznureczek

8. za igłą

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jakie części stroju ozdabiano
Haft  tego regionu był skromny i delikatny, potrafiły go wykonywać wszystkie miejscowe kobiety. Pierwotnie zdobiono nim głównie koszule kobiece (trzy brzegi kołnierzyka i mankietów oraz przyramki).

 

W wersji skromniejszej umieszczano go także i na koszulach męskich (jeden brzeg kołnierzyka i mankiety), pierwotnie miał on kolor czerwony, potem modnym stał się biały i niebieski.

 

Natomiast na koszulach kobiecych najdłuższą historię mają hafty nitką białą, później wzbogacane czerwonymi lub niebieskimi elementami, z czasem zastąpione wyszyciami w kolorze czerwonym albo niebieskim.

 

Znacznie młodsze są  barwne hafty płaskie, zaczęto nimi zdobić płócienne zapaski  i chustki, niekiedy także koszule dopiero po II wojnie światowej.

 

W przypadku chustek wyszycie rozmieszczano tak, że po umiejętnym  wywiązaniu sprawiały wrażenie, iż pokrywają prawie całą  jej powierzchnię.

 

 

Elżbieta Piskorz-Branekova

 

Do pobrania:

 

1. Rysunek haftu z zapaski

2. Rysunek haftu z chustki

3. Rysunek haftu z chustki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nauka haftu dla początkujących

 

 

Warto wiedzieć, że:

 

kurpie - obuwie (łapcie) plecione z łyka najczęściej lipowego, niekiedy wierzbowego lub wiązowego.

 

Zobacz też:

Encyklopedia haftu

Haft łowicki ręczny

Haft kujawski

Haft łowicki

Haft biskupiański

Haft kaszubski

Haft łowicki

Nauka haftu

Haft sieradzki

Haft kujawski

Haft kurpiowski

Haft kaszubski

Haft kujawski

Haft kujawski 

 

MIEJSCE NA REKLAMĘ

Artykuły polecane

Najczęœciej czytane

do góry

Copyright © 2009 Wiano.eu | Wszelkie prawa zastrzeżone
Tworzenie stron Webton.pl